Een plattegrond van je huis heb je vaker nodig dan je denkt: een offerte voor een nieuwe keuken, een aanbouw voorbereiden, nagaan of die bank door de deur past, het huis aan een aannemer tonen zonder dat hij moet langskomen. Het probleem is zelden de software. Het probleem is het opmeten. Een mooie plattegrond die 30 cm naast de waarheid zit, kost meer tijd dan hij oplevert.
Deze gids volgt de volgorde waarin je de meeste fouten vermijdt: eerst opmeten, dan een onderlegger op schaal leggen, eerst de buitenkant en pas daarna de binnenkant tekenen, en op het einde alles controleren. De voorbeelden gebruiken Architektor, gratis en zonder installatie, maar de manier van opmeten werkt met elk programma.
Wat je nodig hebt voor je begint
- Een rolmeter van 5 m en, als het kan, een laserafstandsmeter. De laser is sneller voor lange afstanden, de rolmeter betrouwbaarder voor muurdiktes en dagkanten.
- Een blad papier en een potlood voor een schets uit de losse hand. Mooi hoeft die niet te zijn: ze dient om elke maat op de juiste plek te noteren.
- De documenten die je al hebt: oude plannen van de architect, de plannen van een vroegere bouwvergunning (in Nederland de bouwtekeningen uit het gemeentearchief), een kadastraal plan of de kadastrale kaart, een plan van de landmeter. Ook oude documenten geven houvast.
- Een tot twee uur voor een gewone benedenverdieping, opmeten inbegrepen.
Je huis opmeten
Begin met een schets van elke verdieping, ruimte per ruimte, met de deuren en ramen. Meet daarna in deze volgorde:
- De binnenmaten van elke ruimte, van muur tot muur, op vloerniveau of net boven de plinten.
- De muurdikte, in de dagkant van een deur of raam. Dat is de enige plek waar je ze rechtstreeks kunt aflezen.
- De buitenmaten van de gevels, van hoek tot hoek.
- De openingen: breedte, afstand tot de hoek van de ruimte, en voor ramen de hoogte van de borstwering (van de vloer tot de onderkant van het raam).
- De diagonalen van de grote ruimtes. Verschillen de twee diagonalen van een rechthoekige kamer meer dan een paar centimeter, dan is de kamer niet haaks en teken je ze beter als veelhoek dan als rechthoek.
De nuttigste controle doe je ter plaatse: tel de binnenmaten langs een gevel op bij de muurdiktes en vergelijk met de buitenmaat. Een kamer van 4,20 m tussen twee muren van 40 cm moet buiten 5,00 m geven. Een verschil van meer dan 5 cm betekent dat een maat fout is, of dat een muur niet zo dik is als je denkt. Dat ontdek je beter nu dan tijdens het tekenen.
| Maat | Waar meet je | Valkuil |
|---|---|---|
| Lengte van een ruimte | Op de vloer, van muur tot muur | Over een meubel of een dikke plint meten |
| Muurdikte | In de dagkant van een deur | Pleisterlaag of binnenisolatie vergeten |
| Gevel | Buiten, van hoek tot hoek | Meten ter hoogte van een bredere plint of sokkel |
| Raam | Breedte van de opening, metselwerk tot metselwerk | Het kozijn meten in plaats van de opening |
De onderlegger op schaal leggen
Maak een project aan en typ je adres: Architektor legt de luchtfoto van je perceel op ware grootte onder je plan. In Vlaanderen en Brussel is dat de officiële orthofoto van Digitaal Vlaanderen, in Wallonië die van de SPW. Elders, ook in Nederland, krijg je een satellietbeeld. Daarna teken je erbovenop, zoals op calqueerpapier.
Onthoud dat de foto een hulpmiddel is, geen opmeting. Van bovenaf lijkt een huis groter dan zijn muren, door de dakoversteek, die tientallen centimeters kan uitsteken. Bomen verbergen de perceelgrenzen en schaduwen vervormen de contouren. Gebruik de foto om het huis en het perceel op de juiste plek te zetten, en vertrouw voor de afmetingen op je eigen maten.
Geen precies adres, of een beter document bij de hand? Laad een afbeelding of PDF op (plan van de architect, kadastraal plan, scan) en kalibreer de schaal: klik twee punten aan waarvan je de echte afstand kent en typ die afstand in. Kies twee punten ver uit elkaar, bijvoorbeeld de twee uiteinden van een gevel met een gekende maat: een klikfout van een paar pixels weegt veel minder op 12 m dan op 2 m. Controleer daarna een andere gekende maat met de tool Meten.
De perceelgrens tekenen
Kies in de tool Zone het type “Perceelgrens” en klik de hoeken van je perceel aan, of sleep een rechthoek. De oppervlakte verschijnt meteen.
De beste bron voor je grenzen is een plan van een landmeter: in Vlaanderen een afpalingsplan van een landmeter-expert, in Nederland een grensreconstructie of uitzetting door het Kadaster. Het kadastrale plan geeft maar een benaderende vorm: genoeg voor een inrichtingsplan, niet om een discussie over de erfgrens met je buren te beslechten. Komen de twee niet overeen, teken dan het plan van de landmeter en noteer het verschil in het veld Notities van het element.
De buitenmuren tekenen
Neem de tool Muur (toets W), zet de status op “Bestaand” en begin bij een hoek van het huis waar je zeker van bent. Klik het eerste punt aan en mik daarna niet met de muis op de volgende hoek, maar typ de lengte: 8.4m of 840 en Enter. De muur is dan precies 8,40 m lang. Shift beperkt de hoek tot stappen van 45°, Alt schakelt de magneet uit, Esc of dubbelklikken stopt het tekenen.
Teken het hele huis rond. De laatste muur moet weer op het eerste punt uitkomen. Ontbreken er een paar centimeter of schiet hij voorbij, dan is het tijd om je gevelmaten opnieuw te bekijken, niet om met de lengte te smokkelen.
Stel daarna de muurdikte in het paneel Eigenschappen in. Een juiste plattegrond staat of valt met die dikte: met te dunne muren worden alle ruimtes te groot.
Binnenmuren, deuren en ramen toevoegen
Binnenmuren teken je op dezelfde manier, met hun eigen dikte, die vaak een stuk kleiner is. Vertrek vanaf een buitenmuur en typ de lengte die je binnen hebt gemeten.
Voor de openingen neem je de tool Deur / raam (toets O) en klik je op een muur. Kies het type (deur, dubbele deur, schuifdeur, raam, garagedeur of open doorgang) en stel de breedte, de positie en, voor een raam, de borstwering in. De draairichting van een deur keer je om in de eigenschappen. Dat detail telt als je meubels plant: een deur die naar de muur of naar de kamer opendraait, laat niet dezelfde ruimte vrij.
Ruimtes tekenen en oppervlaktes aflezen
De tool Ruimte (toets R) maakt een ruimte door een rechthoek te slepen, of door de hoeken aan te klikken voor een vrije vorm. De oppervlakte rekent zichzelf uit. Teken de ruimtes tegen de binnenkant van de muren, niet op de as: zo krijg je een oppervlakte die dicht bij je vloermaten ligt.
Dat getal is een geometrische meting, geen attest. De oppervlaktes voor een verkoop, een verhuur of een vergunning volgen precieze definities die per land verschillen (wat telt onder een schuin dak, de muren, de trappen…). Vraag het daarvoor aan de betrokken vakman.
Per ruimte kies je ook een vloerbekleding (parket, tegels, beton ciré…). Handig om hoeveelheden te schatten, altijd met een marge voor het zaagverlies.
Verdiepingen en trappen
Een nieuw project heeft al meerdere niveaus: ondergrond en leidingen, tuin en buiten, benedenverdieping, 1e verdieping. Terwijl je de verdieping tekent, blijven de andere niveaus doorschijnend zichtbaar: zo zet je de muren van boven precies op die van beneden. Dubbelklik op een niveau om alleen dat niveau te tonen.
De tool Trap tekent rechte trappen, kwartslagtrappen en wenteltrappen. Geef het aantal treden en het niveau waar de trap naartoe gaat: Architektor berekent de optrede, de aantrede en de comfortwaarde volgens de trapformule (2 × optrede + aantrede, ideaal tussen 60 en 64 cm). Valt je bestaande trap buiten die marge, dan is dat geen tekenfout: veel oude trappen zijn steil.
De tuin rondom toevoegen
Een huis zonder zijn perceel vertelt maar de helft. Voeg met de tool Zone het terras, het tuinpad, de oprit en het gazon toe. Zet de bomen erop met de echte diameter van hun kroon, en teken omheiningen en hagen. Heb je een regenwaterput, een septische put of inspectieputten, zet ze dan op het niveau van de leidingen. Elk van die onderwerpen heeft zijn eigen gids: je tuinontwerp tekenen in bovenaanzicht, een zwembad aanleggen en het plan van de ondergrondse leidingen.
Controleren, een versie opslaan en exporteren
Voor je je plattegrond aan iemand toont, controleer je drie of vier gekende maten met de tool Meten (toets M): de lengte van een gevel, de breedte van een kamer, een diagonaal. Voeg vaste maatlijnen toe (toets D) waar een vakman ze nodig heeft.
Sla daarna een versie op (⌘S, of Ctrl+S) met een duidelijke naam, bijvoorbeeld “Bestaande toestand, opgemeten november”. Je werk wordt doorlopend bewaard, maar een versie is een duidelijk punt om naar terug te keren voor je projecten begint te tekenen. Wil je een idee uitproberen zonder aan die opmeting te raken, maak dan een variant.
Voor op papier exporteer je een PDF in A3 of A4. Architektor kiest de grootste standaardschaal waarmee het plan op het blad past (1:50, 1:100, 1:200…) en zet die in het titelblok, samen met een schaalbalk en de noordpijl. Alleen de zichtbare niveaus worden geëxporteerd: verberg de verdieping om enkel de benedenverdieping af te drukken. Wil je advies op afstand, maak dan een deellink: de ontvanger opent het plan zonder account, meet zelf en reageert rechtstreeks op het plan.
Fouten die een plattegrond scheeftrekken
- Binnen- en buitenmaten door elkaar gebruiken langs dezelfde gevel. Noteer op je schets altijd aan welke kant je gemeten hebt.
- De muurdikte vergeten, of overal dezelfde dikte gebruiken terwijl dragende muren, scheidingswanden en geïsoleerde muren verschillen.
- De luchtfoto gebruiken voor de afmetingen, terwijl het dak buiten de muren uitsteekt.
- Ervan uitgaan dat alles haaks is. In een oud huis is dat zelden zo: de diagonalen vertellen het je.
- Alles op één niveau tekenen, en dan de benedenverdieping niet meer zonder de verdieping kunnen afdrukken.
- Een ingeladen plan kalibreren op een korte afstand. Neem de langste betrouwbare maat van het document.
Met een nette opmeting wordt al de rest eenvoudig: een aanbouw plaatsen, een keuken uitproberen, een terras tekenen. Het is de basis voor al je andere projecten, ook om een aanbouw of veranda voor te bereiden.